Ο πρώτος πυρήνας εγκαταστάθηκε εδώ πριν το 1480 μ.Χ. Τα Δολιανά ανήκαν στα προνομιούχα χωριά του Ζαγορίου, αναπτύχθηκαν γρήγορα και απέκτησαν την φήμη του πλούσιου χωριού. Ο Αλή πασάς το 1792 το απέσπασε από το Ζαγόρι και το έκανε τσιφλίκι του, υποχρεώνοντας έτσι τους κατοίκους του να γίνουν από αφέντες, γεωργοί στην δούλεψη των Τούρκων. Αυτό το γεγονός δεν αποθάρρυνε τους Δολιανίτες να αναπτύξουν αξιοζήλευτες πρωτοβουλίες. Τότε ιδρύονται τα πρώτα σχολεία, πολλοί ξενιτεύονται για σπουδές στην Ιταλία ή για αναζήτηση μιας καλύτερης τύχης στη Μολδοβλαχία. Ως κοινότητα αναγνωρίστηκε το 1919 με βασιλικό διάταγμα.

Στην είσοδο του χωριού υπάρχει ένα από τα πιο παλιά μνημεία βυζαντινής εποχής. Είναι ο Άγιος Δημήτριος παλιό Μετόχι, που χτίστηκε σύμφωνα με εντοιχισμένη επιγραφή το 1127 μ.Χ. Ανάμεσα στα σχολεία Δημοτικό και Γυμνάσιο - Λύκειο δεσπόζει η προτομή του μεγάλου δασκάλου του Γένους Γεωργίου Γενναδίου. Δίπλα του στέκει ακόμη το "πουρνάρι του πάτερ-Κοσμά" με μαρμάρινη επιγραφή "εδώ μίλησε ο άγιος Κοσμάς το 1776".
Στην πλατεία υπάρχει η κεντρική εκκλησία αφιερωμένη στη Γέννηση της Θεοτόκου, η οποία χτίστηκε μετά από υπόδειξη του πάτερ Κοσμά, στα 1790 και με χρηματική βοήθεια του Αλή Πασά των Ιωαννίνων. Η πέτρινη εκκλησία με το ξυλόγλυπτο τέμπλο και την καθολική του εσωτερική αγιογράφησή του προκαλεί δέος και θαυμασμό στον επισκέπτη. Εντός του οικισμού υπάρχουν πολλά διώροφα και τριώροφα καλοδιατηρημένα αρχοντικά που μαρτυρούν μια πλούσιας και αποδοτικής γεωργίας, κτηνοτροφίας και αμπελοκαλλιέργειας. Στη θέση "Λυκοσκούφι" είναι ορατό τα υπέροχο τοπία της Τύμφης. Το μοναστήρι του Αγίου Ιακώβου χτίστηκε τον 12ο αιώνα και πήρε το όνομα του από τον πρώτο ηγούμενο της μονής. Είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου και υπήρξε το πρώτο κέντρο αγιογραφίας στην περιοχή, όπου μαθήτευσαν πολλοί Δολιανίτες και όχι μόνο αγιογράφοι.

Τα Δολιανά είναι χωριό του νομού Ιωαννίνων, 2 χλμ από τον οδικό άξονα Ιωαννίνων-Κακαβιάς (σύνορα Ελλάδας - Αλβανίας). Είναι ένα από τα μεγαλύτερα και παλιότερα χωριά του Δήμου Πωγωνίου περιτριγυρισμένο από δάση βελανιδιάς. Είναι χτισμένο πάνω σε πέντε λόφους από τους οποίους είναι ορατή ολόκληρη την κοιλάδα του Ποταμού Καλαμά, θεωρείται δε το πνευματικό κέντρο ολόκληρης της περιοχής. Το όνομα του χωριού αναφέρεται ^[1]με την σημασία «τόπος χαμηλός» και ετυμολογείται ^[2] από την σλαβική λέξη Doljane «ο κάτοικος της κοιλάδας».     

Δολιανά Ιωαννίνων
Νομός	Νομός Ιωαννίνων
Δήμος	Δήμος Πωγωνίου
Πληθυσμός	140 (2001)
Υψόμετρο	515 m

Ενότητα

ΚοινότητεςΠληθυσμός.ΟικισμοίΚαλπακίουΑνω Ραβενίων140Ανω ΡαβένιαΓεροπλατάνου194ΓεροπλάτανοςΔολιανών660Δολιανά109Αγιος ΓεώργιοςΚαλπακίου558Καλπάκι*196ΛιούμπαΚάτω Ραβενίων101Κάτω ΡαβένιαΜαυροβουνίου37ΜαυροβούνιΝεγράδων126Νεγράδες10Μονή ΒελλάςΧρυσορράχης193ΧρυσσοράχηΑνω ΠωγωνίουΚεφαλόβρυσο1040Κεφαλόβρυσο,Κεφαλόβρυσο*Αγιος Κοσμάς46Αγιος ΚοσμάςΒασιλικό254ΒασιλικόΚακκόλακος13ΚακκόλακοςΚάτω Μερόπη67Κάτω ΜερόπηΜερόπη19ΜερόπηΠαλαιόπυργος93ΠαλιόπυργοςΡουψιά55ΡουψίαΩραιόκαστρο76ΩραιόκαστροΑνω ΚαλαμάΠαρακάλαμος756Παρακάλαμος *78Ανω Παρακάλαμος23Μοσχομάντσα63Μπολαίικα80ΣταυροδρόμιΑρετή132ΑρετήΒροντισμένη204ΒροντισμένηΙερομνήμη215ΙερομνήμηΚαταρράκτης88ΚαταρράκτηςΚουκλιοί132ΚουκλιοίΜαζαράκι367ΜαζαράκιΜαυρονόρος137ΜαυρονόροςΡεπετίστη142Ρεπετίστα9ΠαηδονίαΡιάχοβο130ΡιάχοβοΣιταριά222ΣιταριάΔελβινακίουΔελβινακίου751Δελβινάκι*,Αγία Μαρίνα182Αγία ΜαρίναΑργυροχώριο27ΑργυροχώριοΒήσσανη426ΒροσίναΚαστανή199ΚαστανήΚεράσοβο63ΚεράσοβοΚρυονέρι122ΚρυονέριΚτίσματα187Κτίσματα14ΝεοχώριονΛίμνη126ΛίμνηΜαυρόπουλο113Μαυρόπουλον58Ζάβροχον33ΧρυσοδούληΟρεινό Ξηρόβαλτο20Ορεινόν29ΞηρόβαλτοΠεριστέριον132ΠεριστέριονΠοντικάται36ΠοντικάταιΣτρατινίστα87ΡίζοΤεριάχιο19Τεριάχιον23ΣταυροδρόμιονΦαράγγιον26ΦαράγγιονΧαραυγή126ΧαραυγήΛάβδανηςΛάβδανη39Λάβδανη*51Βρίστοβο42Κάτω ΛάβδανηΔιμοκορίου49Διμοκόριον76ΨηλόκαστροΠωγωνιανήςΠωγωνιανή583Πωγωνιανή*Δολό71ΔολόΔρυμάδες129ΔρυμάδεςΣταυροσκιάδιο97Σταυροσκιάδιο

 Στην είσοδο του χωριού, στο Καλπάκι, βρίσκεται η σπηλιά όπου ήταν το στρατηγείο του Διοικητή της 8^ης Μεραρχίας κατά την διάρκεια του πολέμου. Την είσοδο της σπηλιάς κοσμεί η προτομή του Χαράλαμπου Κατσιμήτρου, που με την πίστη του να υπερασπιστεί την γραμμή αμύνης Ελαίας – Καλαμά καθήλωσε τις εχθρικές δυνάμεις στο Καλπάκι και δημιούργησε το αθάνατο έπος του 19